Armenia zaniepokojona kaukaskim wyścigiem zbrojeń
Na iks milion mieszkańców Południowego Kaukazu przypada 75 czołgów i 85 jednostek artylerii. To o krocie większa stosunek niż u trzech dużych państw sąsiadujących z regionem - Iranu, Rosji i Turcji. strzała ilości broni w trzech nie uznawanych separatystycznych terytoriach w regionie – Abchazji, Osetii Południowej i Górskim Karabachu, wykazuje postęp wokół trzykrotny.
Ostry postęp budżetów obronnych i towarzysząca im militaryzacja krajów Południowego Kaukazu martwi międzynarodową zbiorowość postęp w wydatkach na zbrojenia w Armenii, Azerbejdżanie i Gruzji przekracza postęp dochodu narodowego brutto 20-40-krotnie.
Jednak na militaryzacje regionu powinno się spozierać w szerszym kontekście. Sztokholmski Instytut Badań nad Pokojem – SIPRI szacuje, że światowe wydatki na zbrojenie w ubiegłym roku wyniosły 1,2 trylion dolarów amerykańskich i poprzedni o 3,5 odsetek wyższe niż w roku poprzedzającym.
Sugeruje to, że pomimo zakończenia zimnej wojny i wysiłków dla nowej międzynarodowej konstrukcji bezpieczeństwa, większość krajów ciągle wierzy, że najlepszym sposobem obrony jest utrzymywanie efektywnej armii.
Budżet wojenny Armenii w 2007 roku wynosi 271 milionów dolarów, czy 3,5% dochodu narodowego brutto. Wydatki podyktowane są zagrożeniem ze strony Azerbejdżanu czy potencjalnym ze strony Turcji.
Rząd Armenii odrzuca oskarżenia, że przekracza przydziały udzielone mu w ramach traktatu o Siłach Konwencjonalnych w Europie z 1990 (CFE) i utrzymuje, że zachowuje limity i zapobiega nowemu wyścigowi zbrojeń na Kaukazie (Azerbejdżan ze swojej strony oskarża Ormian o utrzymywanie zasobów zbrojnych wyjąwszy CFE w Górskim Karabachu).
Międzynarodowi inspektorzy, w tym wielu z Turcji – "odwiecznego wroga" Armenii potwierdzają, że republika Armenii nie przekracza przydziałów przyznanych przez CFE.
Armenia jest oskarżana o militaryzację regionu przez odbiór uzbrojenia od Rosjan z ich byłej 62-ej bazy wojskowej w Akhalkalaki w Gruzji – obecnie zamkniętej , do rosyjskiej bazy w Gyumri w Armenii.
Oficjele ormiańscy odpowiadają stwierdzeniem, że większość wyposażenia to pojazdy i amunicja, i jego całość jest własnością sił rosyjskich, a nie ormiańskich. Twierdzą oni, że cale przedsięwzięcie jest jawne i odbywa się za porozumienie władz Gruzji, w zgodzie z zapisami CFE.
Armenia przygląda się azerbejdżańskiemu zwiększaniu środków na zbrojenie rok w rok i oskarża swych sąsiadów o łamanie CFE. dla przykładu w 2006 roku Azerbejdżan deklarował, że posiada 217 czołgów i kupił 41 czołgów z Ukrainy i Białorusi, przekraczając w ten droga liczbę 38 przyznaną w ramach CFE.
Były członek rządu obrony Armenii - Vagarshak Harutiunian mówi: ”Nie wiadomo za bardzo, w jakim zakresie OBWE i NATO są w stanie wymóc na Baku przestrzeganie ustalonych przydziałów. W tej sytuacji jasnym jest, że Azerbejdżan ma obowiązek albo okazać się z CFE albo zaskoczyć je respektować”.
Ormianie utrzymują, że Azerbejdżan wykorzystuje wzmocniony budżet obronny, dzięki większym dochodom z ropy, by wymóc jednostronne koncesje w trakcie negocjacji ws. Górskiego Karabachu. jakkolwiek dodają, że wzmocnienie azerbejdżańskich zbrojeń jest niezbędnym, jednakże nie wystarczającym warunkiem do wznowienia walk.
Niewiele znaczy, że bodajże znaczna część wydatków militarnych Azerbejdżanu jest przeznaczona na siły morskie na Morzu Kaspijskim, a przez to nie skierowana otwarcie przeciwko Górskiemu Karabachowi czy Armenii. liczny w tym rozległym i bogatym w energię zagłębiu są potencjalnym źródłem konfliktu w przyszłości. Baku jest zarówno zmuszone do utrzymywania części swoich sił w innych regionach kraju – np. na południowej granicy, by parować inne potencjalne zagrożenia.
“W odpowiedzi na postęp wydatków wojskowych Azerbejdżanu, flanka ormiańska skupia się na tańszych systemach obronnych” - mówi Sergei Minasian, ekspert wojskowy, zastępca dyrektora Kaukaskiego Instytutu Mediów w Erewaniu. “Armenia zarówno używa rozsądnie swego członkostwa w CIS Wspólnym Pakcie Bezpieczeństwa i sojuszu z Rosją. dla przykładu pod dosyć tego 2006 roku, Baku kupiło drogi, nowoczesny myśliwiec MiG-29 od Ukraińców. w pewnej mierze w tym samym czasie ogłoszono, że rosyjsko-ormiański platforma przeciwlotniczy znajdujący się w Armenii, zostanie zastąpiony przez nowocześniejszy i postawiony w klasa gotowości bojowej.”
Zarówno NATO jak i Federacja Rosyjska dokładają swoją cegiełkę do militaryzacji Południowego Kaukazu. NATO i CIS rywalizują o wpływy właściwie niż skupiają się na otwartej agresji. Aktywność NATO w regionie spotyka się z życzliwością Armenii, która gościła manewry Sojuszu.
Jednakże jak do tej pory, relatywną stabilizację gwarantowała w dużej mierze równowaga militarna, której głaz węgielny stanowił porozumienie CFE. gdyby porozumienie CFE zacznie się rozpadać prawdopodobnie to uwzględnić do destabilizacji i wzrostu napięcia na Południowym Kaukazie, dokąd prawdopodobnie znów powstać groźba wybuchu nierozwiązanych konfliktów.